7 listopada w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku ogłoszono wyniki 15. edycji Nagrody Literackiej im. Jerzego Giedroycia.
Jury przyznało pierwszą i drugą nagrodę dwóm utworom, które uczestniczyły w konkursie w formie zaszyfrowanej. Ze względów bezpieczeństwa tytuły tych książek i nazwiska ich autorów nie zostaną podane do publicznej wiadomości.
Tegoroczna edycja po raz kolejny pokazała, że literatura białoruska wciąż się rozwija, nawet w warunkach, w których publiczny udział w konkursie może wiązać się z ryzykiem. Dostarczyła również świadectwa solidarnej postawy białoruskiej społeczności, gotowej chronić tożsamość i utwory tych, którzy nie mogą jeszcze występować otwarcie, oraz zachować dla nich miejsce w literaturze białoruskiej.
Pierwszą nagrodę otrzymała książka „Лірнік” („Lirnik”) Alaksandra Kaściukoviča (udział zaszyfrowany).
Za mistrzostwo w posługiwaniu się słowem i głęboką empatię.
Drugą nagrodę przyznano książce „Цесля жыцця” („Cieśla życia”) Siarhieja Dubaŭceviča (udział zaszyfrowany).
Za syntezę dokumentu i literatury pięknej oraz owocny rozwój białoruskiej prozy badawczej.
Trzecią nagrodę otrzymała książka „Пентаквантар” („Pientakvantar”, tomy 1 i 2) Arcioma Šukanaŭa.
Za wyrazistą, wielokulturową sagę science fiction, która poszerza granice gatunkowe białoruskiej literatury.
Tegoroczny konkurs stał się zatem kolejnym świadectwem tego, że literatura białoruska nadal się rozwija, nawet w warunkach, w których droga do czytelników może wiązać się z ryzykiem i przeszkodami. Przewodnicząca Białoruskiego PEN-u Taciana Niadbaj podkreśliła:
„Białoruska książka jest dziś czymś więcej niż tylko książką. W normalnych warunkach napisanie jej, wydanie i dotarcie do czytelnika stanowią kolejne etapy jednego procesu literackiego. Na Białorusi każdy z tych kroków wymaga ogromnego wysiłku. Dlatego każda książka, która mimo wszystko trafia do czytelnika, jest swoistym wyczynem. A czytelnik, który jej szuka i ją odnajduje, pomaga językowi białoruskiemu pozostać żywym, a nam – rozmawiać ze sobą”.
Nagroda Literacka im. Jerzego Giedroycia jest przyznawana od 2012 roku i stanowi najważniejsze niezależne białoruskie wyróżnienie literackie. Jej organizatorami są: Białoruski PEN oraz Międzynarodowy Związek Pisarzy Białoruskich.
Wręczenie Nagrody Giedroycia było kulminacyjnym punktem Święta Literatury Białoruskiej, które przez cały dzień odbywało się w Europejskim Centrum Solidarności.
Wydarzenie zgromadziło pisarzy, tłumaczy, wydawców, krytyków i czytelników z białoruskiego i polskiego środowiska literackiego.
Podczas ceremonii, którą poprowadziła Kryśсina Drobyš, publiczności zaprezentowano książki-finalistki, wysłuchano wystąpienia jury i ogłoszono trzech laureatów Nagrody Literackiej im. Jerzego Giedroycia 2026. Kierownik wydawnictwa Audiobooks.by Nikita Biełahłazau ogłosił nagrodę specjalną dla finalistów tegorocznej edycji konkursu: każda z książek zakwalifikowanych do finałowej listy zostanie nagrana przez profesjonalny zespół wydawnictwa audiobooków.
Wieczór zakończył występ Lavona Volskiego i Pavła Trypucia.
organizatorzy nagrody | Białoruski PEN i Międzynarodowy Związek Pisarzy Białoruskich
partnerzy nagrody | Europejskie Centrum Solidarności, Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”, „Budźma Białorusami!”, wydawnictwo audiobooków Audiobooks.by, Belsat.TV, Reform.news, Euroradio, Polski PEN Club, Stowarzyszenie Białoruskich Wydawców
współfinansowanie | Fundacja Solidarności Międzynarodowej, projekt finansowany w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej