{"id":24651,"date":"2026-11-20T16:18:09","date_gmt":"2026-11-20T16:18:09","guid":{"rendered":"https:\/\/penbelarus.org\/?p=24651"},"modified":"2026-11-21T13:49:37","modified_gmt":"2026-11-21T13:49:37","slug":"golas-pakalennya-svabody-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/2026\/11\/20\/golas-pakalennya-svabody-2026.html","title":{"rendered":"\u201eG\u0142os pokolenia wolno\u015bci\u201d 2026: wybrane wywiady"},"content":{"rendered":"<p>7 listopada 2026 roku w Europejskim Centrum Solidarno\u015bci w Gda\u0144sku zaprezentowano publikacj\u0119 \u201eG\u0142os pokolenia wolno\u015bci\u201d \u2013 \u017cywe \u015bwiadectwo tw\u00f3rczej i obywatelskiej obecno\u015bci tych, kt\u00f3rzy nie utracili swojego g\u0142osu nawet na wygnaniu.<\/p>\n<p>Zbi\u00f3r opowiada o <a href=\"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/2026\/08\/24\/z-vyalikaj-pavagaj-i-radasczyu-pradstaulyaem-vam-laureatak-i-laureatau-premii-%c2%abgolas-pakalennya-svabody%c2%bb-2026-goda.html\">laureatkach i laureatach Nagrody \u201eG\u0142os pokolenia wolno\u015bci\u201d<\/a>, ustanowionej przez Bia\u0142oruski PEN we wsp\u00f3\u0142pracy z Centrum Praw Cz\u0142owieka \u201eViasna\u201d (Human Rights Center \u201cViasna\u201d), Bia\u0142oruskim Stowarzyszeniem Dziennikarzy (Belarusian Association of Journalists), Press Clubem Belarus (Press Club Belarus) oraz Fundacj\u0105 \u201eWolna Prasa dla Europy Wschodniej\u201d (Free Press for Eastern Europe)\u00a0i Fundacja Alesia Bialackiego.<\/p>\n<p>Z okazji wr\u0119czenia nagrody przygotowali\u015bmy seri\u0119 wywiad\u00f3w tekstowych i wideo z laureatkami i laureatami. Zebrali\u015bmy je w jednej publikacji i zach\u0119camy do ogl\u0105dania oraz lektury.<\/p>\n<h2>Wywiady tekstowe<\/h2>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Sof\u2019ja Savie\u0142ava: Pa\u0144stwo dyktowa\u0142o nam, jak \u017cy\u0107, a my mieli\u015bmy w\u0142asne plany<\/strong><\/h5>\n<p><em>\u00abKiedy\u015b z kolegami wypracowali\u015bmy poj\u0119cie \u201estrefy odpowiedzialnej troski\u201d. To przestrze\u0144 lub sytuacja, za kt\u00f3r\u0105 sam bierzesz odpowiedzialno\u015b\u0107 i w kt\u00f3rej czujesz si\u0119 gospodarzem. Nie potrzebujesz kogo\u015b, kto ci\u0119 b\u0119dzie pogania\u0142. Nie czekasz na innych, tylko zastanawiasz si\u0119: co ja mog\u0119 tutaj zrobi\u0107? Wydaje mi si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz, tak\u017ce na emigracji, mamy szans\u0119 przej\u015b\u0107 t\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 przemian\u0119 \u2013 od radzieckiego nawyku polegania na decyzjach z g\u00f3ry do w\u0142asnej odpowiedzialno\u015bci\u00bb.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/2026\/11\/04\/sofya-savelava-dzyarzhava-kamandavala-yak-zhycz-a-u-nas-byli-svae-plany.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \">Przeczytaj wywiad.<\/a><\/p>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Natalla Bordak: d\u0142ugo s\u0142ucha\u0142am, ale nie mog\u0142am milcze\u0107<\/strong><\/h5>\n<p><em>\u00abMi\u0119dzy najwy\u017cszym w mie\u015bcie, szesnastopi\u0119trowym blokiem a s\u0105siednim dziewi\u0119ciopi\u0119trowym rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 gruby kabel. Kilka razy tam przychodzi\u0142am, przygl\u0105da\u0142am si\u0119, rozmy\u015bla\u0142am: jak przymocowa\u0107 p\u0142acht\u0119?<\/em><\/p>\n<p><em>I wreszcie w \u015bwi\u0119to wzi\u0119\u0142am szpulki, sznur\u2026 Dw\u00f3ch znajomych zosta\u0142o na czatach przy wej\u015bciu, a ja za pomoc\u0105 w\u0142asnor\u0119cznie zrobionego mechanizmu przymocowa\u0142am trzymetrow\u0105 flag\u0119. Przesun\u0119\u0142a si\u0119 i zatrzyma\u0142a dok\u0142adnie po\u015brodku \u2013 wysoko na niebie.<\/em><\/p>\n<p><em>Wszyscy porzucili noworoczne zabawy z fajerwerkami, \u015bnie\u017ckami, \u015bpiewem i ta\u0144cami i patrzyli, jak wysoko powiewa nasza flaga\u00bb.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/2026\/11\/03\/natallya-bordak-ya-douga-sluhala-ale-zmauchacz-ne-magla.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \">Przeczytaj wywiad.<\/a><\/p>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Alaksandr Smalan\u010duk: Uko\u0144czy\u0142 nasz wydzia\u0142 historii, ale bia\u0142oruskim historykiem zosta\u0142 wbrew niemu<\/strong><\/h5>\n<p><em>\u00abWalka o interpretacj\u0119 przesz\u0142o\u015bci trwa nieustannie. Ale nasza sytuacja jest wyj\u0105tkowa i tragiczna, poniewa\u017c w\u0142adze kraju walcz\u0105 o koncepcj\u0119 pa\u0144stwa, kt\u00f3rego od prawie trzydziestu pi\u0119ciu lat nie ma na mapie. Nak\u0142adaj\u0105 ideologiczne cugle na ludzk\u0105 pami\u0119\u0107 i wolno\u015b\u0107 my\u015blenia.<\/em><\/p>\n<p><em>My\u015bl\u0119, \u017ce wolna Bia\u0142oru\u015b zesz\u0142a do g\u0142\u0119bokiego podziemia. Dzi\u015b otwarte demonstracje uliczne s\u0105 niemo\u017cliwe, poniewa\u017c dysproporcja si\u0142 mi\u0119dzy spo\u0142ecze\u0144stwem a pa\u0144stwowymi oprawcami jest ogromna. Ale Bia\u0142oru\u015b \u017cyje, walka trwa. Ludzie si\u0119 nie poddali\u00bb.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/2026\/11\/02\/ales-smalyanchuk-skonchyu-nash-gistfak-a-belaruskim-gistorykam-stau-nasuperak-yamu.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \">Przeczytaj wywiad.<\/a><\/p>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Ale\u015b \u0141ozka: Dop\u00f3ki wszystko, co bia\u0142oruskie, trwa\u0142o samo z siebie, nie my\u015bla\u0142em, \u017ce przyjdzie mi tego broni\u0107. A jednak przysz\u0142o\u2026<\/strong><\/h5>\n<p><em>\u00abNajpierw po cichu, a potem ju\u017c otwarcie zbiera\u0142em bardzo rzadki, magiczny materia\u0142. Ponad sto zamawia\u0144 \u2013 po miejscowemu: szept\u00f3w \u2013 zapisa\u0142em w swojej i okolicznych wsiach. Zwykle szepcze si\u0119 je trzy razy: \u201ePierwszym razikiem, najlepsz\u0105 godzink\u0105, najpr\u0119dzej, najmocniej. Drugim razikiem\u2026\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>Takie bogactwo! Polesie zawsze uwa\u017cano za krain\u0119 sakraln\u0105. Ju\u017c dawni rosyjscy podr\u00f3\u017cnicy pisali w swoich ksi\u0105\u017ckach, \u017ce jest tu bardzo wielu szeptun\u00f3w \u2013 potrafi\u0105 leczy\u0107 r\u00f3\u017cne choroby s\u0142owem zamawiania. Zd\u0105\u017cy\u0142em jeszcze pozna\u0107 ten \u015bwiat i wiele zapisa\u0107\u00bb.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/2026\/10\/09\/lozka.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener \">Przeczytaj wywiad.<\/a><\/p>\n<h2>Wywiady wideo<\/h2>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Sof\u2019ja Savie\u0142ava:<\/strong><\/h5>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0421\u043e\u0444\u2019\u044f \u0421\u0430\u0432\u0435\u043b\u0430\u0432\u0430: \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u044b \u0456 \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u043a\u0456 \u043f\u0440\u044d\u043c\u0456\u0456 \u00ab\u0413\u043e\u043b\u0430\u0441 \u043f\u0430\u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u043d\u044f \u0441\u0432\u0430\u0431\u043e\u0434\u044b\u00bb 2026\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/IuYRPnq2wHo?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Natalla Bordak<\/strong><strong>:<\/strong><\/h5>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"\u041d\u0430\u0442\u0430\u043b\u043b\u044f \u0411\u043e\u0440\u0434\u0430\u043a: \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u044b \u0456 \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u043a\u0456 \u043f\u0440\u044d\u043c\u0456\u0456 \u00ab\u0413\u043e\u043b\u0430\u0441 \u043f\u0430\u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u043d\u044f \u0441\u0432\u0430\u0431\u043e\u0434\u044b\u00bb 2026\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/WfgFeWN88rQ?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Ale\u015b<\/strong><strong> Mancevi\u010d:<\/strong><\/h5>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0410\u043b\u0435\u0441\u044c \u041c\u0430\u043d\u0446\u044d\u0432\u0456\u0447: \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u044b \u0456 \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u043a\u0456 \u043f\u0440\u044d\u043c\u0456\u0456 \u00ab\u0413\u043e\u043b\u0430\u0441 \u043f\u0430\u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u043d\u044f \u0441\u0432\u0430\u0431\u043e\u0434\u044b\u00bb 2026\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/wloMfmdKKcY?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Ale\u015b \u0141ozka:<\/strong><\/h5>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0410\u043b\u0435\u0441\u044c \u041b\u043e\u0437\u043a\u0430: \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u044b \u0456 \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u043a\u0456 \u043f\u0440\u044d\u043c\u0456\u0456 \u00ab\u0413\u043e\u043b\u0430\u0441 \u043f\u0430\u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u043d\u044f \u0441\u0432\u0430\u0431\u043e\u0434\u044b\u00bb 2026\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/-txmokZ0QwU?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<h5 class=\"theme-page-title\" style=\"text-align: left;\"><strong>Alaksandr Smalan\u010duk:<\/strong><\/h5>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0410\u043b\u044f\u043a\u0441\u0430\u043d\u0434\u0440 \u0421\u043c\u0430\u043b\u044f\u043d\u0447\u0443\u043a: \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u044b \u0456 \u043b\u0430\u045e\u0440\u044d\u0430\u0442\u043a\u0456 \u043f\u0440\u044d\u043c\u0456\u0456 \u00ab\u0413\u043e\u043b\u0430\u0441 \u043f\u0430\u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u043d\u044f \u0441\u0432\u0430\u0431\u043e\u0434\u044b\u00bb 2026\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/KP-qvuH-ECw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<hr \/>\n<p><em>Nagroda \u00abG\u0142os pokolenia wolno\u015bci\u00bb jest przyznawana wybitnym wsp\u00f3\u0142czesnym bia\u0142oruskim dzia\u0142aczom na rzecz praw cz\u0142owieka, tw\u00f3rcom literatury i dziennikarzom w wieku 65+, kt\u00f3rzy po 2020 roku zostali zmuszeni do wyjazdu z Bia\u0142orusi z powodu prze\u015bladowa\u0144 i kontynuuj\u0105 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Polsce, Czechach i na Litwie.<\/em><\/p>\n<p><em>Partnerami tegorocznej edycji s\u0105: Bia\u0142oruski PEN, Centrum Obrony Praw Cz\u0142owieka Wiosna, Bia\u0142oruskie Stowarzyszenie Dziennikarzy, Fundacja Press Club Belarus, organizacja Free Press for Eastern Europe i Fundacja Alesia Bialackiego.<\/em><\/p>\n<p><em>Projekt \u00abG\u0142os pokolenia wolno\u015bci\u00bb jest wsp\u00f3\u0142finansowany w ramach programu polskiej wsp\u00f3\u0142pracy na rzecz rozwoju Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Publikacja odzwierciedla osobiste pogl\u0105dy autor\u00f3w i nie mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>7 listopada 2026 roku w Europejskim Centrum Solidarno\u015bci w Gda\u0144sku zaprezentowano publikacj\u0119 \u201eG\u0142os pokolenia wolno\u015bci\u201d \u2013 \u017cywe \u015bwiadectwo tw\u00f3rczej i obywatelskiej obecno\u015bci tych, kt\u00f3rzy nie utracili swojego g\u0142osu nawet na wygnaniu. Zbi\u00f3r opowiada o laureatkach i laureatach Nagrody \u201eG\u0142os pokolenia wolno\u015bci\u201d, ustanowionej przez Bia\u0142oruski PEN we wsp\u00f3\u0142pracy z Centrum Praw Cz\u0142owieka \u201eViasna\u201d (Human Rights Center<\/p>\n","protected":false},"author":117,"featured_media":24662,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[4598],"class_list":["post-24651","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","tag-holas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/117"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24651"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24651\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24663,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24651\/revisions\/24663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}