{"id":23015,"date":"2026-06-27T16:09:26","date_gmt":"2026-06-27T16:09:26","guid":{"rendered":"https:\/\/penbelarus.org\/en\/?p=23015"},"modified":"2026-06-27T16:25:15","modified_gmt":"2026-06-27T16:25:15","slug":"poland-anti-slapp-act-is-welcome-improvement-for-writers","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/2026\/06\/27\/poland-anti-slapp-act-is-welcome-improvement-for-writers.html","title":{"rendered":"Polska: Ustawa anty-SLAPP to d\u0142ugo oczekiwana poprawa sytuacji pisarzy"},"content":{"rendered":"

Bia\u0142oruski PEN do\u0142\u0105cza do o\u015bwiadczenia<\/a> PEN International i Polskiego PEN w sprawie ustawy anty-SLAPP.<\/p>\n

\u201ePrzez lata pozwy typu SLAPP stanowi\u0142y dla polskich pisarzy i dziennikarzy \u017ar\u00f3d\u0142o obci\u0105\u017ce\u0144 emocjonalnych i finansowych. Cieszy nas uchwalenie ustawy anty-SLAPP, jednocze\u015bnie apelujemy, aby te pozytywne zmiany sta\u0142y si\u0119 impulsem do szerszych reform w Polsce, zw\u0142aszcza d\u0142ugo oczekiwanego zniesienia przest\u0119pstwa znies\u0142awienia\u201d<\/em> \u2013 powiedzia\u0142a Ma Thida, przewodnicz\u0105ca Komitetu Pisarzy Wi\u0119zionych PEN International.<\/strong><\/p>\n

26 czerwca 2026 r.\u00a0\u2013 PEN International oraz Polski PEN Club z satysfakcj\u0105 odnotowuj\u0105 informacj\u0119 o przyj\u0119ciu w Polsce ustawy anty-SLAPP. Jest to zwyci\u0119stwo wolno\u015bci prasy i istotne wzmocnienie ochrony pisarzy i dziennikarzy przed n\u0119kaniem pozwami s\u0105dowymi. Obie organizacje apeluj\u0105 do polskich w\u0142adz o wykorzystanie tego pozytywnego impulsu do dekryminalizacji znies\u0142awienia oraz uchylenia innych problematycznych przepis\u00f3w prawa karnego.<\/strong><\/p>\n

19 czerwca 2026 r. prezydent Karol Nawrocki podpisa\u0142 ustaw\u0119<\/a> o szczeg\u00f3lnych \u015brodkach ochrony uczestnik\u00f3w debaty publicznej w post\u0119powaniu cywilnym, znan\u0105 r\u00f3wnie\u017c jako \u201eustawa anty-SLAPP\u201d. Strategiczne pozwy przeciwko udzia\u0142owi spo\u0142ecznemu (SLAPP \u2013\u00a0Strategic Lawsuits Against Public Participation<\/em>) to nadu\u017cycia prawne polegaj\u0105ce na wytaczaniu spraw s\u0105dowych przez wp\u0142ywowe osoby lub przedsi\u0119biorstwa w celu uciszenia wypowiedzi krytycznych. D\u0142ugotrwa\u0142e i kosztowne post\u0119powania s\u0105dowe lub gro\u017aby ich wszcz\u0119cia wykorzystywane s\u0105 do zastraszania i n\u0119kania podmiot\u00f3w podejmuj\u0105cych krytyk\u0119, aby sk\u0142oni\u0107 je do milczenia.<\/p>\n

Opublikowany w pa\u017adzierniku 2025 raport<\/a> PEN International\u00a0Punkty zwrotne. Ochrona wolno\u015bci tw\u00f3rczej w Polsce,<\/em>\u00a0dowi\u00f3d\u0142, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119ciu lat w Polsce coraz cz\u0119\u015bciej dochodzi\u0142o do nadu\u017cywania zar\u00f3wno prawa karnego, jak i cywilnego wobec pisarzy, dziennikarzy, redaktor\u00f3w i os\u00f3b publicznie wyra\u017caj\u0105cych krytyczne opinie, w celu ich n\u0119kania i uciszania. Osoby uczestnicz\u0105ce w badaniu podkre\u015bla\u0142y, \u017ce pozwy typu SLAPP odrywa\u0142y je od pracy, uniemo\u017cliwiaj\u0105c prowadzenie dalszych \u015bledztw dziennikarskich czy skupienie na pisaniu nowych ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n

Krajowe i mi\u0119dzynarodowe organizacje pozytywnie oceni\u0142y<\/a> kilka element\u00f3w polskiej ustawy anty-SLAPP, w tym mechanizmy umo\u017cliwiaj\u0105ce wczesne oddalanie bezzasadnych pozw\u00f3w, wprowadzenie obowi\u0105zku wp\u0142acania kaucji zabezpieczaj\u0105cej przez powod\u00f3w oraz przeniesienie ci\u0119\u017caru dowodu na powoda w sprawach dotycz\u0105cych SLAPP. PEN International i Polski PEN Club r\u00f3wnie\u017c uznaj\u0105 polskie rozwi\u0105zania za jedne z najsilniejszych regulacji anty-SLAPP i zach\u0119caj\u0105 pozosta\u0142e pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie Unii Europejskiej do p\u00f3j\u015bcia t\u0105 sam\u0105 drog\u0105.<\/p>\n

Kampania na rzecz dekryminalizacji znies\u0142awienia trwa w Polsce od ponad 20 lat. W o\u015bwiadczeniu z 27 kwietnia 2024 r. Minister Sprawiedliwo\u015bci zapowiedzia\u0142 gotowo\u015b\u0107 obecnej administracji do uchylenia przepis\u00f3w penalizuj\u0105cych znies\u0142awienie. Mimo to kilka regulacji zawartych w polskim Kodeksie karnym nadal pozostaje niezgodnych z mi\u0119dzynarodowymi standardami ochrony praw cz\u0142owieka, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich by\u0142a wykorzystywana przeciwko przedstawicielom \u015brodowisk literackich, dziennikarskich i aktywistycznych. PEN International i Polski PEN Club wzywaj\u0105 w\u0142adze do wywi\u0105zania si\u0119 z obietnicy dekryminalizacji znies\u0142awienia (art. 212 Kodeksu karnego) oraz uchylenia innych przepis\u00f3w prawa karnego niezgodnych z mi\u0119dzynarodowymi standardami praw cz\u0142owieka, w tym dotycz\u0105cych \u201eobrazy uczu\u0107 religijnych\u201d (art. 196), \u201ezniewa\u017cenia Prezydenta RP\u201d (art. 135), \u201ezniewa\u017cenia funkcjonariuszy publicznych lub konstytucyjnych organ\u00f3w pa\u0144stwa\u201d (art. 226) oraz \u201ezniewa\u017cenia Narodu Polskiego lub symboli pa\u0144stwowych\u201d (art. 133 i 137).<\/p>\n

Dodatkowe informacje<\/strong><\/p>\n

Raport PEN\u00a0Punkty zwrotne. Ochrona wolno\u015bci tw\u00f3rczej w Polsce\u00a0<\/em>dokumentuje wyzwania dla wolno\u015bci s\u0142owa i praw kulturalnych w Polsce w latach 2015\u20132025, jednocze\u015bnie podkre\u015blaj\u0105c odporno\u015b\u0107 pisarzy, dziennikarzy i spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego w obliczu narastaj\u0105cej presji politycznej oraz przedstawiaj\u0105c konkretne rekomendacje dotycz\u0105ce reform. Raport jest dost\u0119pny<\/a> w j\u0119zyku angielskim i polskim.<\/p>\n

Informacja dla medi\u00f3w<\/strong><\/p>\n

W celu uzyskania dodatkowych informacji prosimy o kontakt z Aur\u00e9li\u0105 Dondo, dyrektork\u0105 ds. regionu Europy i Azji Centralnej w PEN International.<\/p>\n

W sprawach medialnych prosimy o kontakt z Sabrin\u0105 Tucci, dyrektork\u0105 ds. komunikacji i kampanii w PEN International lub biurem Polskiego PEN Clubu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bia\u0142oruski PEN do\u0142\u0105cza do o\u015bwiadczenia PEN International i Polskiego PEN w sprawie ustawy anty-SLAPP. \u201ePrzez lata pozwy typu SLAPP stanowi\u0142y dla polskich pisarzy i dziennikarzy \u017ar\u00f3d\u0142o obci\u0105\u017ce\u0144 emocjonalnych i finansowych. Cieszy nas uchwalenie ustawy anty-SLAPP, jednocze\u015bnie apelujemy, aby te pozytywne zmiany sta\u0142y si\u0119 impulsem do szerszych reform w Polsce, zw\u0142aszcza d\u0142ugo oczekiwanego zniesienia przest\u0119pstwa znies\u0142awienia\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":117,"featured_media":23016,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-23015","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/117"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23015"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23015\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23020,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23015\/revisions\/23020"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}