{"id":21564,"date":"2026-01-20T13:43:23","date_gmt":"2026-01-20T13:43:23","guid":{"rendered":"https:\/\/penbelarus.org\/?p=21564"},"modified":"2026-02-26T20:19:55","modified_gmt":"2026-02-26T20:19:55","slug":"vystava-belarus-galasy-zabaronenyh-knig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/2026\/01\/20\/vystava-belarus-galasy-zabaronenyh-knig.html","title":{"rendered":"Wystawa \u201eBia\u0142oru\u015b. G\u0142osy zakazanych ksi\u0105\u017cek\u201d"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"117\" data-end=\"535\">Dlaczego na Bia\u0142orusi zakazuje si\u0119 ksi\u0105\u017cek, kto ocenia ich \u201eszkodliwo\u015b\u0107\u201d i jak w og\u00f3le dzia\u0142a mechanizm cenzury? Nie mamy jednoznacznych odpowiedzi na te pytania. Cech\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 bia\u0142oruskiej sytuacji jest brak jakiegokolwiek zrozumia\u0142ego wyja\u015bnienia ze strony struktur represyjnych. Ksi\u0105\u017cki znikaj\u0105 z bibliotek, ksi\u0119gar\u0144 i program\u00f3w szkolnych \u2013 a wraz z nimi znikaj\u0105 wa\u017cne idee dotycz\u0105ce j\u0119zyka, historii i wolno\u015bci.<\/p>\n<p data-start=\"537\" data-end=\"692\">Naszym zadaniem jest wydobywa\u0107 na \u015bwiat\u0142o dzienne ksi\u0105\u017cki \u201eniedozwolone\u201d i m\u00f3wi\u0107 o nich. Bo s\u0142owo \u017cyje tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy chc\u0105 je czyta\u0107.<\/p>\n<p data-start=\"694\" data-end=\"772\"><strong>Bia\u0142oruski PEN zaprasza na wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 ksi\u0105\u017ckom zakazanym na Bia\u0142orusi.<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"774\" data-end=\"1097\">Zebrali\u015bmy kilka historii autor\u00f3w i ich dzie\u0142, kt\u00f3rym pa\u0144stwo wyda\u0142o wyrok: \u201eekstremizm\u201d, \u201eszkoda dla interes\u00f3w narodowych\u201d, \u201einformacja niepo\u017c\u0105dana\u201d. Pos\u0142uchajcie g\u0142os\u00f3w ksi\u0105\u017cek skazanych w naszym kraju na milczenie, przekartkujcie ich strony i nie pozw\u00f3lcie, by cenzura zwyci\u0119\u017cy\u0142a w naszej wsp\u00f3lnej walce o wolno\u015b\u0107 s\u0142owa.<\/p>\n<p data-start=\"1099\" data-end=\"1203\"><strong>Wystawa b\u0119dzie czynna od 24 stycznia do 7 lutego w Warszawie, w Muzeum Wolnej Bia\u0142orusi (ul. Foksal 11).<\/strong><br \/>\n<strong data-start=\"1205\" data-end=\"1234\">Godziny otwarcia wystawy:<\/strong><br data-start=\"1234\" data-end=\"1237\" \/><strong>wtorek\u2013pi\u0105tek: 16:00\u201320:00<\/strong><br data-start=\"1263\" data-end=\"1266\" \/><strong>sobota\u2013niedziela: 12:00\u201320:00<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1297\" data-end=\"1485\">Projekt\u00a0<a href=\"https:\/\/bannedbooks.penbelarus.org\/pl\/exhibition-pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">by\u0142 prezentowany<\/a>\u00a0na pocz\u0105tku jesieni w Krakowie, podczas 91. Kongresu Mi\u0119dzynarodowego PEN, a w listopadzie w Gda\u0144sku, w trakcie ceremonii wr\u0119czenia Nagrody im. Jerzego Giedroycia.<\/p>\n<p>Komentuje poetka, przewodnicz\u0105ca Bia\u0142oruskiego PEN-u,\u00a0<strong>Taciana Niadbaj<\/strong>:<\/p>\n<p>\u201eZebrane na naszej wystawie ksi\u0105\u017cki s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne: pod wzgl\u0119dem gatunk\u00f3w, poruszanych temat\u00f3w, geografii, g\u0142\u0119bi ludzkiego do\u015bwiadczenia. Jednak co\u015b je \u0142\u0105czy: odrzucaj\u0105 ide\u0119 pa\u0144stwa totalitarnego. Pokazuj\u0105 inne modele \u017cycia, alternatywne wersje rzeczywisto\u015bci. Te dzie\u0142a oraz ich autorzy nie stawiaj\u0105 granic ani emocjom, ani my\u015blom \u2013 i dlatego s\u0105 niebezpieczni.<\/p>\n<p>Prawdziwa literatura nie podporz\u0105dkowuje si\u0119 w\u0142adzy, a po prostu s\u0142ucha \u017cycia, \u0142apie jego oddech i przez to zar\u00f3wno odzwierciedla, jak i formuje nowy porz\u0105dek spo\u0142eczny. Nie us\u0142uguje \u2013 oto jej g\u0142\u00f3wna wina wobec dyktatury.<\/p>\n<p>Przez absurdalnie powi\u0119kszaj\u0105ce szk\u0142o urz\u0119dniczej optyki nawet u naszego pierwszego drukarza mo\u017cna by znale\u017a\u0107 \u201eniebezpieczne\u201d linijki. A ile\u017c to \u201ebomb z op\u00f3\u017anionym zap\u0142onem\u201d ideolodzy widz\u0105 w dzie\u0142ach Kupa\u0142y, Arsiennievej, \u0141asto\u016dskiegp, Niaklaje\u016da, Bacharevi\u010da, Sieviarynca\u2026 U naszych klasyk\u00f3w, u wsp\u00f3\u0142czesnych, u autor\u00f3w z zagranicy.<\/p>\n<p>W kraju, w kt\u00f3rym prawda jest zagro\u017ceniem, a dzia\u0142anie na rzecz ludzi \u2013 podejrzanym aktem, s\u0142owa wolnych tw\u00f3rc\u00f3w brzmi\u0105 jak wyzwanie. Staj\u0105 si\u0119 pretekstem do zakazu. Poniewa\u017c nie chodzi o pokor\u0119 wobec kolejnego naczelnika, a o odpowiedzialno\u015b\u0107 przed sob\u0105 i Bia\u0142orusi\u0105.<\/p>\n<p>\u017bycie uczy: w historii nie ma takiego cenzora, kt\u00f3ry pokona\u0142by s\u0142owo. Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna spali\u0107, ale sens pozostanie. My\u015bli mo\u017cna zniewoli\u0107, ale nie uciszy\u0107. I w\u0142a\u015bnie dlatego literatura pozostaje najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 form\u0105 wolno\u015bci. Tak\u0105, kt\u00f3ra przetrwa ka\u017cdy re\u017cim\u201d.<\/p>\n<p>Stan obecny w Bia\u0142orusi:<br \/>\n<strong>311+<\/strong>\u00a0ksi\u0105\u017cek zakazanych z powod\u00f3w politycznych i ideologicznych<br \/>\n<strong>256+<\/strong>\u00a0autor\u00f3w obj\u0119tych zakazem<br \/>\n<strong>5<\/strong>\u00a0zlikwidowanych wydawnictw w ci\u0105gu ostatnich 5 lat<br \/>\nco najmniej\u00a0<strong>31<\/strong>\u00a0mistrz\u00f3w s\u0142owa w niewoli<\/p>\n<p data-start=\"1487\" data-end=\"1636\">Wszystkie informacje dotycz\u0105ce zakazanych ksi\u0105\u017cek zosta\u0142y zebrane i usystematyzowane na naszej stronie internetowej:<br data-start=\"1603\" data-end=\"1606\" \/><a href=\"https:\/\/bannedbooks.penbelarus.org\/pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\"><strong data-start=\"1606\" data-end=\"1636\">bannedbooks.penbelarus.org<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dlaczego na Bia\u0142orusi zakazuje si\u0119 ksi\u0105\u017cek, kto ocenia ich \u201eszkodliwo\u015b\u0107\u201d i jak w og\u00f3le dzia\u0142a mechanizm cenzury? Nie mamy jednoznacznych odpowiedzi na te pytania. Cech\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 bia\u0142oruskiej sytuacji jest brak jakiegokolwiek zrozumia\u0142ego wyja\u015bnienia ze strony struktur represyjnych. Ksi\u0105\u017cki znikaj\u0105 z bibliotek, ksi\u0119gar\u0144 i program\u00f3w szkolnych \u2013 a wraz z nimi znikaj\u0105 wa\u017cne idee dotycz\u0105ce j\u0119zyka,<\/p>\n","protected":false},"author":117,"featured_media":21567,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-21564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/117"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21564"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21571,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21564\/revisions\/21571"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}