{"id":1364,"date":"2019-06-13T06:37:09","date_gmt":"2019-06-13T06:37:09","guid":{"rendered":"https:\/\/penbelarus.org\/pen\/"},"modified":"2026-02-09T13:39:33","modified_gmt":"2026-02-09T13:39:33","slug":"pen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/pen.html","title":{"rendered":"Kim jeste\u015bmy?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>
\nZa\u0142o\u017cony w 1989 r. Bia\u0142oruski PEN jest jedn\u0105 z najstarszych bia\u0142oruskich organizacji broni\u0105cych praw cz\u0142owieka. Stoi na stra\u017cy wolno\u015bci s\u0142owa, walczy z przejawami nienawi\u015bci i nag\u0142a\u015bnia na arenie mi\u0119dzynarodowej przypadki \u0142amania praw cz\u0142owieka w Bia\u0142orusi, w tym tak\u017ce praw kulturalnych.<\/span><\/p>\n

Bia\u0142oruski PEN zrzesza Ludzi S\u0142owa, wstawia si\u0119 za prawami uwi\u0119zionych tw\u00f3rc\u00f3w i prowadzi list\u0119 publikacji uznanych przez w\u0142adze za \u201eekstremistyczne\u201d. Ludzie S\u0142owa to bia\u0142oruscy pisarze, t\u0142umacze, badacze literatury, publicy\u015bci, intelektuali\u015bci \u2013 wszyscy, kt\u00f3rzy tworz\u0105 i krzewi\u0105 kultur\u0119, broni\u0105c wolnego s\u0142owa i jego mistrz\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d jego cz\u0142onk\u00f3w s\u0105 bia\u0142oruscy nobli\u015bci \u2013 Sviat\u0142ana Aleksijevi\u010d oraz obro\u0144ca praw cz\u0142owieka Ale\u015b Bialacki.<\/span><\/p>\n

Wierzymy, \u017ce literatura i kultura stanowi\u0105 fundament trwa\u0142ego, demokratycznego pa\u0144stwa, stosujemy podej\u015bcie oparte na prawach cz\u0142owieka. Cz\u0142onkowie Bia\u0142oruskiego PEN-u kieruj\u0105 si\u0119 <\/span>Statutem Bia\u0142oruskiego PEN-u<\/span>, podzielaj\u0105 zasady i warto\u015bci <\/span>Mi\u0119dzynarodowej Karty PEN<\/span> oraz respektuj\u0105 <\/span>Zasady dzia\u0142alno\u015bci obro\u0144c\u00f3w praw cz\u0142owieka, <\/span>wypracowane przez bia\u0142oruskie \u015brodowisko obro\u0144c\u00f3w tych\u017ce praw.<\/span><\/p>\n

Nasza misja:<\/b> broni\u0107 Ludzi S\u0142owa i innych tw\u00f3rc\u00f3w, praw i wolno\u015bci kulturalnych oraz obywatelskich, warto\u015bci humanistycznych, to\u017csamo\u015bci, tworz\u0105c i daj\u0105c przestrze\u0144 dla rozwoju bia\u0142oruskiej kultury, tw\u00f3rczo\u015bci i dialogu mi\u0119dzykulturowego.<\/span><\/p>\n

Zatwierdzona nazwa<\/span> naszej organizacji: w j\u0119zyku bia\u0142oruskim \u2013 <\/span>\u0411\u0435\u043b\u0430\u0440\u0443\u0441\u043a\u0456 \u041f\u042d\u041d,<\/b> w j\u0119zyku angielskim \u2013 <\/span>PEN Belarus,<\/b> w j\u0119zyku polskim \u2013 <\/span>Bia\u0142oruski PEN.<\/b><\/p>\n

Bia\u0142oruski PEN dzia\u0142a w dw\u00f3ch kluczowych obszarach \u2013 obrony praw cz\u0142owieka i tw\u00f3rczo\u015bci.<\/span><\/h3>\n

Obrona praw cz\u0142owieka<\/b><\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz praw cz\u0142owieka to fundamentalna cz\u0119\u015b\u0107 naszej pracy. Systematycznie monitorujemy naruszenia praw kulturalnych i praw cz\u0142owieka wobec dzia\u0142aczy kultury oraz og\u00f3ln\u0105 sytuacj\u0119 w sferze kultury. Co dwa tygodnie publikujemy <\/span>kroniki narusze\u0144 praw cz\u0142owieka,<\/span> a co kwarta\u0142 \u2013 szczeg\u00f3\u0142owe raporty analityczne. Przeprowadzamy r\u00f3wnie\u017c specjalne badania dotycz\u0105ce aktualnych temat\u00f3w (np. <\/span>autocenzury<\/span>, <\/span>rusyfikacji<\/span>).<\/span><\/p>\n

Stale organizujemy kampanie solidarno\u015bci z <\/span>uwi\u0119zionymi Lud\u017ami S\u0142owa<\/span> i represjonowanymi tw\u00f3rcami, prowadzimy dzia\u0142alno\u015b\u0107 rzecznicz\u0105 na szczeblu mi\u0119dzynarodowym i na r\u00f3\u017cne sposoby wspieramy tw\u00f3rc\u00f3w poszkodowanych w wyniku represji.<\/span><\/p>\n

Jako cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci obro\u0144c\u00f3w praw cz\u0142owieka Bia\u0142orusi jeste\u015bmy wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielami <\/span>Bia\u0142oruskiego Domu Praw Cz\u0142owieka im. Barysa Zvozska\u016da<\/span> i nale\u017cymy do koalicji bia\u0142oruskich organizacji praw cz\u0142owieka.<\/span><\/p>\n

Zajmujemy si\u0119 rozwojem tematyki <\/span>praw kulturalnych i praw cz\u0142owieka w sferze kultury<\/span> w Bia\u0142orusi, budujemy \u015bwiadomo\u015b\u0107 w tym temacie w\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w i przedstawicieli organizacji kulturalnych, prowadzimy kampanie edukacyjne i szkolenia z zakresu obrony swoich praw kulturalnych.<\/span><\/p>\n

Kierunek tw\u00f3rczy<\/b><\/p>\n

W ramach <\/span>kierunku tw\u00f3rczego<\/span> tworzymy przestrze\u0144, w kt\u00f3rej tw\u00f3rcy mog\u0105 realizowa\u0107 sw\u00f3j potencja\u0142, znajdowa\u0107 wsparcie, inspiracj\u0119 i spo\u0142eczno\u015b\u0107 sprzyjaj\u0105c\u0105 rozwojowi kultury.\u00a0<\/span><\/p>\n

Obejmuje to <\/span>nagrody literackie<\/b> (<\/span>Alesia Adamovi\u010da<\/span>, <\/span>Franci\u0161ka Bahu\u0161evi\u010da<\/span>, <\/span>Jerzego Giedroycia<\/span>, <\/span>Natalli Arsiennievej<\/span>, <\/span>Carlosa Shermana<\/span>, <\/span>Debiut <\/span>im. Maksima Bahdanovi\u010da, i inne), <\/span>festiwale, <\/b>(<\/span>W\u0119drowny Festiwal Karatkievi\u010da<\/span>), <\/span>scena literacka<\/span> na \u201eHu\u010dna Fest\u201d i inne), <\/span>audiotek\u0119,<\/b> rezydencje tw\u00f3rcze i projekty edukacyjne (np. <\/span>Warsztat t\u0142umaczeniowy<\/b>, <\/span>webinary dla niezale\u017cnych wydawnictw<\/span> i inne).\u00a0<\/span><\/p>\n

Jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 organizacji mi\u0119dzynarodowych<\/span><\/h3>\n

Jeste\u015bmy w Mi\u0119dzynarodowym PEN-ie<\/b><\/p>\n

Bia\u0142oruski PEN zosta\u0142 utworzony w Bia\u0142orusi w 1989 r. i jest cz\u0119\u015bci\u0105 <\/span>PEN International.<\/span> P.E.N.: Poets (poeci), Essayists (esei\u015bci), Novelists (powie\u015bciopisarze). Pierwsze litery tych s\u0142\u00f3w w wielu j\u0119zykach europejskich s\u0105 takie same, a razem tworz\u0105 s\u0142owo pen \u2013 czyli pi\u00f3ro. Pe\u0142niejsza wersja to: Poets (poeci), Playwrights (dramaturdzy), Editors (redaktorzy), Essayists (esei\u015bci), Novelists (powie\u015bciopisarze), a dzi\u015b tak\u017ce dziennikarze, historycy, krytycy, t\u0142umacze, scenarzy\u015bci, blogerzy, wydawcy \u2013 niezale\u017cnie od przynale\u017cno\u015bci etnicznej, j\u0119zyka, koloru sk\u00f3ry, p\u0142ci i wyznania.<\/span><\/p>\n

PEN International to og\u00f3lno\u015bwiatowe stowarzyszenie ludzi pi\u00f3ra, za\u0142o\u017cone 5 pa\u017adziernika 1921 r. w Londynie z inicjatywy Catherine Amy Dawson Scott i Johna Galsworthy\u2019ego w celu promowania wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy tw\u00f3rcami i obrony ich praw. Obecnie PEN International dzia\u0142a na pi\u0119ciu kontynentach w ponad 90 krajach, zrzeszaj\u0105c tym samym 130 autonomicznych o\u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re wspieraj\u0105 wolny przep\u0142yw my\u015bli zar\u00f3wno wewn\u0105trz poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw, jak i pomi\u0119dzy nimi.<\/span><\/p>\n

Bia\u0142oruski PEN kieruje si\u0119 w swojej dzia\u0142alno\u015bci <\/span>Mi\u0119dzynarodow\u0105 Kart\u0105 PEN<\/span>, a tak\u017ce <\/span>deklaracjami i manifestami<\/span> organizacji.<\/span><\/p>\n

Nale\u017cymy do Sieci Dom\u00f3w Praw Cz\u0142owieka<\/span><\/h3>\n

Bia\u0142oruski PEN jest cz\u0119\u015bci\u0105 <\/span>Sieci Dom\u00f3w Praw Cz\u0142owieka<\/span> (Network of Human Rights Houses).<\/span><\/p>\n

Bia\u0142oruski Dom Praw Cz\u0142owieka im. Barysa Zvozska\u016da<\/span> zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 2006 r. przez bia\u0142oruskie organizacje praw cz\u0142owieka, w tym Bia\u0142oruski PEN, oraz Fundacj\u0119 Dom\u00f3w Praw Cz\u0142owieka (Norwegia).<\/span><\/p>\n

Obecnie 80 organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego jest zrzeszonych w Sieci Dom\u00f3w Praw Cz\u0142owieka, dzia\u0142aj\u0105cej w Europie Wschodniej i Zachodniej, na Ba\u0142kanach i Kaukazie. Mandatem Sieci jest ochrona, wzmacnianie i wspieranie organizacji praw cz\u0142owieka na miejscu oraz \u0142\u0105czenie ich w mi\u0119dzynarodow\u0105 struktur\u0119.<\/span><\/p>\n

BDPC wsp\u00f3\u0142pracuje z wieloma Domami Praw Cz\u0142owieka i organizacjami, kt\u00f3re je tworz\u0105, a tak\u017ce z bia\u0142oruskimi i zagranicznymi organizacjami praw cz\u0142owieka oraz innymi organizacjami spo\u0142ecznymi, aby poprawia\u0107 sytuacj\u0119 praw cz\u0142owieka w Bia\u0142orusi i na \u015bwiecie, wspiera\u0107 bia\u0142oruskich obro\u0144c\u00f3w praw cz\u0142owieka oraz wzmacnia\u0107 ich organizacje.<\/span><\/p>\n

Historia<\/span><\/h3>\n

Bia\u0142oruski PEN powsta\u0142 w 1989 r. z inicjatywy komitetu organizacyjnego z\u0142o\u017conego z 20 pisarzy. Ju\u017c w maju 1990 r., podczas 55. kongresu na Maderze, zosta\u0142 przyj\u0119ty do PEN International. 16 listopada 1990 r. zosta\u0142 oficjalnie zarejestrowany przez Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci Republiki Bia\u0142orusi na podstawie Statutu oraz Uchwa\u0142y Rady Ministr\u00f3w nr 274 z 1 listopada 1990 r. Ponowna rejestracja mia\u0142a miejsce 31 pa\u017adziernika 1999 roku. PEN International posiada status doradczy przy UNESCO i ONZ.<\/span><\/p>\n

W 1994 r. Bia\u0142oruski PEN ufundowa\u0142 dwie doroczne nagrody literackie, przyznawane wybitnym tw\u00f3rcom, by zach\u0119ci\u0107 ich do dalszej pracy i uhonorowa\u0107 ich dorobek: nagrod\u0119 im. Alesia Adamovi\u010da oraz nagrod\u0119 im. Franci\u0161ka Bahu\u0161evi\u010da. W 2012 r. Bia\u0142oruski PEN by\u0142 jednym ze wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli Nagrody Literackiej im. Jerzego Giedroycia. Nagrody te s\u0105 przyznawane do dzi\u015b, a z czasem do\u0142\u0105czy\u0142y do nich nowe wyr\u00f3\u017cnienia i projekty literackie. Od 1996 r. Bia\u0142oruski PEN nale\u017cy do Komitetu ds. Pisarzy Uwi\u0119zionych <\/span>(Writers in Prison Committee),<\/span> kt\u00f3ry zosta\u0142 powo\u0142any w 1960 r. przez Zgromadzenie Delegat\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego PEN-u.<\/span><\/p>\n

Bia\u0142oruski PEN zosta\u0142 zdelegalizowany na terenie Bia\u0142orusi postanowieniem S\u0105du Najwy\u017cszego z 9 sierpnia 2021 r., w rocznic\u0119 wybor\u00f3w prezydenckich. W latach 2020-2022 musieli\u015bmy sobie poradzi\u0107 z inspekcjami Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci, rewizjami, likwidacj\u0105 i przeniesieniem naszej siedziby do Warszawy, ale nie przerwali\u015bmy naszej dzia\u0142alno\u015bci ani na jeden dzie\u0144.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b Bia\u0142oruski PEN jest zarejestrowany w Polsce, gdzie kontynuuje swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 jako stowarzyszenie.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119cej o historii Bia\u0142oruskiego PEN-u mo\u017cna przeczyta\u0107<\/b> w niniejszym artykule.<\/span><\/p>\n

Prezydenci i prezydentki Bia\u0142oruskiego PEN-u<\/span><\/h3>\n

1990 \u2013 1999<\/span><\/p>\n

Ryhor Baradulin\u00a0<\/span><\/p>\n

1999 \u2013 2003<\/span><\/p>\n

Vasil Byka\u016d\u00a0<\/span><\/p>\n

2003 \u2013 2005<\/span><\/p>\n

Lavon Bar\u0161\u010de\u016dski\u00a0<\/span><\/p>\n

2005 \u2013 2009<\/span><\/p>\n

U\u0142adzimir Niaklaje\u016d<\/span><\/p>\n

\u00a02009 \u2013 2017<\/span><\/p>\n

Andrej Chadanovi\u010d\u00a0<\/span><\/p>\n

2017-2019<\/span><\/p>\n

Tacciana Niadbaj\u00a0<\/span><\/p>\n

2019-2021<\/span><\/p>\n

Sviat\u0142ana Aleksijevi\u010d\u00a0<\/span><\/p>\n

od 2021 do dzi\u015b<\/span><\/p>\n

Tacciana Niadbaj<\/span><\/p>\n

Jak mo\u017cna nam pom\u00f3c:<\/span><\/p>\n

    \n
  • Wesprze\u0107 nas finansowo. Bia\u0142oruski PEN dzia\u0142a dzi\u0119ki darowiznom \u2013 razem mo\u017cemy zrobi\u0107 wi\u0119cej, by wspiera\u0107 pisarzy, broni\u0107 praw cz\u0142owieka i chroni\u0107 bia\u0142orusk\u0105 kultur\u0119.<\/span><\/li>\n
  • Wspiera\u0107 i do\u0142\u0105czy\u0107 do naszych o\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re kierujemy do w\u0142adz Bia\u0142orusi oraz spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, a tak\u017ce udost\u0119pnia\u0107 je w swoich mediach spo\u0142eczno\u015bciowych i tradycyjnych.<\/span><\/li>\n
  • Zosta\u0107 cz\u0142onkiem Bia\u0142oruskiego PEN-u, by wsp\u00f3lnie wspiera\u0107 rozw\u00f3j literatury i kultury oraz broni\u0107 wolno\u015bci wypowiedzi.<\/span><\/li>\n
  • Wspiera\u0107 Ludzi S\u0142owa w niewoli \u2013 przeczyta\u0107 ich historie i opowiada\u0107 o nich tam, gdzie to mo\u017cliwe.<\/span><\/li>\n
  • Polubi\u0107 nasze media spo\u0142eczno\u015bciowe, \u015bledzi\u0107 nasze aktualno\u015bci i materia\u0142y analityczne oraz dzieli\u0107 si\u0119 nimi w swoich sieciach spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Za\u0142o\u017cony w 1989 r. Bia\u0142oruski PEN jest jedn\u0105 z najstarszych bia\u0142oruskich organizacji broni\u0105cych praw cz\u0142owieka. Stoi na stra\u017cy wolno\u015bci s\u0142owa, walczy z przejawami nienawi\u015bci i nag\u0142a\u015bnia na arenie mi\u0119dzynarodowej przypadki \u0142amania praw cz\u0142owieka w Bia\u0142orusi, w tym tak\u017ce praw kulturalnych. Bia\u0142oruski PEN zrzesza Ludzi S\u0142owa, wstawia si\u0119 za prawami uwi\u0119zionych tw\u00f3rc\u00f3w i prowadzi list\u0119 publikacji<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1364","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1364"}],"version-history":[{"count":134,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21668,"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1364\/revisions\/21668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/penbelarus.org\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}